Siirt Üniversitesi Arıcılık Uygulama ve Araştırma Merkezi (ARİMER), Bitlis balının üretimden tüketime uzanan değer zincirinin bilimsel, teknik ve ekonomik yönleriyle ele alındığı Bitlis Balı Ürün Analiz Çalıştayı’na akademik katkı sundu.
Doğu Anadolu Kalkınma Ajansı (DAKA) ve Bitlis Eren Üniversitesi iş birliğinde, “81 İl 81 Ürün Programı” kapsamında düzenlenen Bitlis Balı Ürün Analiz Çalıştayı, 25 Eylül 2026 tarihinde Bitlis Eren Üniversitesi Yahya Eren Konukevi’nde gerçekleştirildi.
Bitlis’in arıcılık potansiyelinin bilimsel, teknik, ekonomik ve sosyal yönleriyle değerlendirilmesi; Bitlis balının üretimden tüketime kadar uzanan değer zincirinin bütüncül bir yaklaşımla ele alınması ve sektörün sürdürülebilir gelişimine yönelik ortak değerlendirme ve iş birliği alanlarının belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilen çalıştayda, bal ve arıcılık sektörünün farklı boyutları kapsamlı şekilde değerlendirildi.
Akademisyenler ve sektör paydaşları bir araya geldi
Çalıştayın açılış programında Bitlis Eren Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Ayhan YILMAZ ve Doğu Anadolu Kalkınma Ajansı (DAKA) Bitlis Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü Nurettin TOPRAK değerlendirmelerde bulundular.
Program kapsamında gerçekleştirilen “Konuk Akademisyenlerin Bal ve Arıcılık Üzerine Değerlendirme Konuşmaları” bölümünde ise Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi ve Hatay Arı Yetiştiricileri Birlik Başkanı Prof. Dr. Aziz GÜL, Atatürk Üniversitesi’nden Doç. Dr. Mahir Murat CENGİZ ve Siirt Üniversitesi Arıcılık Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Doç. Dr. Devran COŞKUN bal ve arıcılık alanındaki değerlendirmelerini paylaştı.
Çalıştayın farklı aşamalarında Bitlis Eren Üniversitesi Arı ve Arı Ürünleri Geliştirme, Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Oğuz Ayhan KİREÇCİ, Hizan Meslek Yüksekokulu Muhammed Yunus UZUN, Bitlis İl Tarım ve Orman Müdürü Ramazan ÇOLAK, Kayseri Üniversitesi’nden Öğr. Gör. Zafer TABUR, Bitlis Arıcılar Birliği Başkanı Caner GÜNGÖRDÜ ve Bitlis Merkez Bal Üreticiler Birliği Başkanı Nurettin ALPDAĞ da yer aldı.
Bitlis balının değer zinciri bütüncül olarak ele alındı
Çalıştay kapsamında Bitlis arıcılığının mevcut durumu; üretim ve verimlilik, koloni yönetimi, arı sağlığı, flora ve mera kaynakları, gezginci arıcılık, iklim ve çevresel riskler, bal ve diğer arı ürünleri, kalite ve standardizasyon, taklit-tağşiş, izlenebilirlik, coğrafi işaret, markalaşma, pazarlama, e-ticaret, örgütlenme ve ortak altyapı başlıkları altında değerlendirildi.
Çalıştay, birbirini tamamlayan iki çalışma masası üzerinden yürütüldü. Masa 1’de koloni yönetimi, verimlilik, arı sağlığı, mera ve flora takibi, gezginci arıcılık ile iklim ve çevre riskleri ele alınırken; Masa 2’de kalite parametreleri, analiz, taklit-tağşiş riski, izlenebilirlik, ambalajlama, coğrafi işaret ve sertifikasyon konuları değerlendirildi.
Bilimsel kalite profili ve dijital izlenebilirlik öne çıktı
Çalıştayda, Bitlis balının bilimsel temelli bir kalite profilinin oluşturulması önemli çalışma alanlarından biri olarak değerlendirildi. Bu kapsamda şeker profili ve taklit-tağşiş göstergeleri, prolin, diastaz, HMF, pH, elektriksel iletkenlik, nem ve serbest asitlik gibi temel kalite parametrelerine yönelik düzenli ve standart analizlerin gerçekleştirilmesi önerildi. Farklı ilçe, rakım, flora ve üretim dönemlerini temsil edecek standart numune alma ve analiz sisteminin oluşturulması da öncelikli öneriler arasında yer aldı.
Çalıştayın öne çıkan sonuçlarından biri ise “Bitlis Balı Kalite ve Dijital İzlenebilirlik Programı” önerisi oldu.
Arıcılığın sürdürülebilir gelişimi için proje alanları belirlendi
Çalıştay sonucunda Bitlis arıcılığının üretimden tüketime kadar uzanan değer zincirinin güçlendirilmesine yönelik altı öncelikli proje ve eylem alanı belirlendi.
Bunlar;
- Bitlis Arıcılığında Verimlilik ve Koloni Sağlığı Projesi,
- Bitlis Balı Kalite ve Dijital İzlenebilirlik Programı,
- Bitlis Arı Ürünleri Katma Değer Geliştirme Programı,
- Bitlis Balı Ortak Pazarlama ve E-Ticaret Programı,
- Bitlis Arıcılık Flora ve Arı Merası Bilgi Sistemi,
- Bitlis Balı Ortak Analiz, İşleme ve Paketleme Altyapısı
olarak öne çıktı.
Bunun yanında; Bitlis’in arıcılık florasının haritalandırılması, nektar ve polen kaynaklarının belirlenmesi, arı meralarının taşıma kapasitesinin izlenmesi, gezginci arıcılığın planlı ve kayıtlı şekilde yürütülmesi, hastalık ve zararlılarla mücadelede bölgesel ve eş zamanlı yaklaşımların geliştirilmesi, kalite analizlerinin sistematik hâle getirilmesi ve üreticilerin uygulamalı eğitimlerle desteklenmesi önerildi.
Bilimsel iş birliği ve bölgesel kalkınmaya katkı
Çalıştayın ortak değerlendirmesinde, Bitlis balının değerinin yalnızca üretim miktarıyla değil; kalite, güvenilirlik, izlenebilirlik, coğrafi kimlik, katma değer, markalaşma ve pazar erişimi ile birlikte ele alınması gerektiği vurgulandı.
Bu doğrultuda kamu kurumları, üniversiteler, üretici örgütleri, kalkınma kuruluşları, kooperatifler, meslek kuruluşları ve özel sektör arasında sürekli ve proje odaklı iş birliği mekanizmalarının geliştirilmesi önerildi.
Siirt Üniversitesi Arıcılık Uygulama ve Araştırma Merkezi (ARİMER) olarak; arıcılık, arı sağlığı, bal ve diğer arı ürünlerinin kalite ve katma değerinin artırılmasına yönelik bilimsel çalışmaların yanı sıra, bölgesel ölçekte bilgi ve deneyim paylaşımını güçlendiren iş birliklerine katkı sunmaya devam edilmektedir.
Çalıştayda ortaya konulan sonuçların, Bitlis balının bilimsel kalite profilinin oluşturulmasına, üretim ve arı sağlığı uygulamalarının geliştirilmesine, ürünlerin izlenebilirliğinin güçlendirilmesine ve Bitlis arıcılığının sürdürülebilir ekonomik değere dönüştürülmesine katkı sağlaması hedeflenmektedir.